« Previous | Next»

22.01.08

關於母語文學底勢使詞其蜀批想法

Posted in Mother Tongue | 18:34

Sèng gūi nĭk siŏh ciéh Hók-chiăng-diê gâe̤ng nguāi gōng, Mìng-dŭ Biék-gé (閩都別記) gŏng-buōng cêu ng-sê Hók-ciŭ-uâ ùng-hŏk. Huāng lì huāng kó̤, ĭ gāng-gáuk guòng cṳ̆ dŭ sê gū-diēng Băh-uâ-ùng, nâ Bàng-uâ lièng ōng dŭ mò̤. Nguāi cêu muóng ĭ: "Nṳ̄ ô mò̤ tiăng guó mìng-kiŏk hĕ̤k-ciā sê bìng-uâ? Ô mò̤ giéng-gáe̤k diē-sié gì ngṳ̄-ngiòng gâe̤ng nàng-gă bàng-só-siòng gōng gì uâ chă iā huông?" Ĭ éng nguāi, táu-dā̤ mò̤ tiăng guó.

Gōng sĭk-uâ, nguāi cê-gă iâ sê diōng-duâi ī-hâiu ciáh kăi-sṳ̄ ŏ̤h tiăng mìng-kiŏk gâe̤ng bìng-uâ. Sèng bŏng nguāi găk lā̤ káng Hók-ciŭ sĭng kiák gì bìng-uâ dông-mâng Găng Guók-bō̤ (甘國寶), cêu huák-hiêng diē-sié gì ô sâ̤ cê-sṳ̀ dŭ sê téng Guăng-uâ cióh diē gì. Pī-ṳ̀-gōng, "three days later", bàng-só nàng-gă dŭ sê gōng "săng nĭk cĭ hâiu" (日) hĕ̤k "săng gĕ̤ng cĭ hâiu" (工), bìng-uâ sĭng-săng â̤ gōng "săng tiĕng cĭ hâiu" (天); "suddenly", Hók-ciŭ-uâ buōng-dā̤ sê gōng "hàng-bók-siŏh-sì" (含不蜀時), bìng-uâ sĭng-săng â̤ gōng "dŏk-iòng-găng" (突然間), dŭ ké̤ṳk Pū-tŭng-uâ siŏh-iông; Gó ô, muōi cĭk sák-muōi, bìng-uâ sĭng-săng dŭ â̤ gōng siŏh guó "chiā téng â huòi cái chiàng" (且聽下回再成), nâ mò̤ káng cê-máuk, nguāi cuŏk-dó̤i tiăng mâ̤ lì. "聽" găk Hók-ciŭ-uâ diē-sié ô 4 cṳ̄ng tĕ̤k-huák, 1) tiăng, cêu sê nè̤ng cêng sèu sāi gì tĕ̤k-huák; 2) tiáng, cuō-iéu sāi-ê̤ṳng diŏh "X-gōng-Y-tiáng" gì sṳ̀ diē-sié, chiông "chék-gōng-báik-tiáng"; 3) tĭng; 4) téng. Ciā dâ̤ 3 cṳ̄ng gâe̤ng dâ̤ 4 cṳ̄ng sṳ̆k diŏh ùng-ĭng (literary readings), cuòi cêu sê gōng, kēu-ngṳ̄ cĭng ciēu sāi dék. Nguāi iâ ô găk lā̤ siōng, ĭ cuōng-gì ng sāi nè̤ng sèu-sèu sāi-ê̤ṳng gì "tiăng", huāng dó̤ kó̤ sāi cī-māng săng-hông gì "téng" nĭ?

Buóh liēu-gāi cī piĕ ông-dà̤ gì dák-áng, nguāi sĕng dái liĕk-ôi káng gūi ciéh Ĭng-ngṳ̄ diē-sié gì cióh-sṳ̀ (loanwords). Nguāi muōng tiù 3 ciéh: "audience", "retrospect", "commence". Chiông cūng-kuāng gì sṳ̀ gó ô iā sâ̤, ĭ dŭ sê Ĭng-ngṳ̄ diŏh lĭk-sṳ̄ huák-diēng sèng-âu téng Lá-dĭng-ngṳ̄ gâe̤ng Huák-ngṳ̄ diē-sié cióh diē gì. Siā ciáng-sék ùng-ciŏng sèng-âu, nè̤ng diŏh cêng-liông sāi cūng-kuāng gì cióh-sṳ̀. Nṳ̄ kō̤-nèng â̤ gì-guái, cuōng-gì bô ng sāi Ĭng-ngṳ̄ buōng-tū gì sṳ̀ nĭ? Gâe̤ng "audience" uâng có̤ "listener", "retrospect" uâng có̤ "look back", "commence" uâng có̤ "begin" â̤ mâ̤ gá hō̤?

Gó̤-só nṳ̄: Dâng ·gó̤! Nṳ̄ nâ cūng-kuāng có̤, bĕk-nè̤ng cêu dáung nṳ̄ mò̤ só-cék, háng dék nṳ̄ sê ng tĕ̤k cṳ̆ gì hiŏng-â-lē̤, cêu â̤ káng kĭng nṳ̄. Kă̤-sié? Ĭng-ôi chiông "listener", "look back", "begin", hùng-nè̤ng dŭ â̤ gōng, tā̤-hiêng mâ̤ chók siā-cáuk nèng-lĭk.

Dāng duōng kó̤ Bàng-uâ diē-sié gái siōng siŏh siōng mìng-kiŏk, bìng-uâ, hĕ̤k-ciā sê Mìng-dŭ Biék-gé, nṳ̄ cêu huôi-é lāu. Báh-sáng-gă siŏh-nĭk-gáu-áng gōng gì cê gōng gì sṳ̀, diŏh ùng-hŏk ngiê-sŭk diē-sié cêu găi-dŏng cêng-liông uâng siàng có̤ bĕk ciéh gōng-huák. Cuòi cêu cṳ̆-ngṳ̄ gâe̤ng băh-uâ gì kṳ̆-biék: cṳ̆-ngṳ̄ nguòng cê̤ṳ băh-uâ, dáng-sê gèng guó băh-uâ -- Dò̤ siŏh guó Ĭng-ngṳ̄ biēu-dăk, cêu sê: Art is from but beyond life.

Bók-guó uâ chŭi-iòng hūng-kuāng gōng, nguāi cê-gă siā Bàng-uâ ùng-ciŏng, gó diŏh cêng-liông sāi buōng-iòng gì cê sṳ̀. Ĭng nguāi gâe̤ng bĕk-nè̤ng mâ̤ siŏh-iông, nguāi báik-cèng sê siŏh ciéh ké̤ṳk Huà-ngṳ̄ sā̤-nō̤ guó gì ngâung-giāng. Nguāi buóh ó̤i gâe̤ng hiā páh-dâung gì mū-ngṳ̄ gé-é siŏh léng siŏh léng dŭ kák kī lì, gâe̤ng ĭ īng-uōng káung găk sĭng diē -- ĭng-ôi, ĭ sê nguāi dék kĭng-gói gì nó̤h.

Print View

34 Comments | "關於母語文學底勢使詞其蜀批想法" »

1 2  Next»

Add comment

Add comment
 authimage